တော်လှန်ရေးကာလ အစောပိုင်းကတည်းကနေ အခုအချိန်အထိ စစ်တပ်ထုတ်ပစ္စည်းတွေနဲ့ စစ်တပ်နဲ့ဆက်နွယ်နေတဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေကို သပိတ်မှောက်ဖို့ (ဘွိုင်းကော့လုပ်ဖို့) တိုက်တွန်းနေကြတာဟာ တကယ်တော့ အင်မတန် အားရစရာကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တခြားတဖက်မှာကြည့်ရင် ပြည်တွင်းမှာ ကျန်ရစ်သူတွေအနေနဲ့ စစ်တပ်နဲ့ဖက်စပ်လုပ်ငန်းတွေကလာတဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေ၊ စားသောက်ကုန်တွေကို မသုံးရင် ဘာကိုအစားထိုးသုံးရမလဲဆိုတာ အခုအချိန်မှာ ဝေခွဲမရ ဖြစ်နေကြပါပြီ။ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရရင် မြန်မာနိုင်ငံက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစုကြီးတွေကို စစ်တပ်ရဲ့ ပင်မကုမ္ပဏီတွေဖြစ်တဲ့ မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း (MEC) နဲ့ မြန်မာ့စီးပွားရေးဦးပိုင် အများနှင့်သက်ဆိုင်သောကုမ္ပဏီလီမိတက် (MEHL) တို့တွေသာမက စစ်တပ်နဲ့ နီးစပ်သူတွေ၊ စစ်တပ်အကျိုးစီးပွားကို ဖော်ဆောင်ပေးနေသူတွေကပဲ လွှမ်းမိုးပိုင်ဆိုင်ထားတာကို တွေ့ရလို့ပါပဲ။
လူငယ်တယောက်အနေနဲ့ အားလပ်ရက်မှာ ဈေးဝယ်စင်တာ (Shopping Mall) သွားမယ်ဆိုရင် ဘယ်ကိုသွားရမလဲ။ Junction ကို သွားမလား၊ စိန်ဂေဟာလား၊ ဒါမှမဟုတ် ဘွိုင်းကော့လုပ်ထားတဲ့ မြန်မာပလာဇာလား။ ကိုယ်တိုင်သာဆိုရင်တော့ သွားလာရလွယ်ကူတဲ့နေရာကိုပဲ သွားဖြစ်မှာပါ။ ဘာလို့လဲဆိုရင်တော့ ဈေးဝယ်စင်တာအားလုံးနီးပါးက စစ်တပ်နဲ့ တနည်းမဟုတ်တနည်း ပတ်သက်ဆက်နွယ်နေတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေချည်း ဖြစ်နေတာကြောင့် မြန်မာပလာဇာသွားတာနဲ့ Junction သွားတာ ဘာမှသိပ်မထူးခြားလို့ပါ။
ISP Columns article page middle banner
HELLKO (PSLO/PSLA) and the Ta’ang National Liberation Army (TNLA) during specific time periods. Ta’ang (Palaung) armed insurgencies started in 1963. Over the course of nearly 15 years, the TNLA has been active in townships in northern Shan State and Mogok Township in the Mandalay region. Notably, following the Operation 1027,
ဆက်ပြောရရင် ဖုန်းဆင်းကတ်ကိစ္စမှာလည်း စစ်တပ်ပိုင် Mytel ကိုမသုံးဘဲ တခြား ပြည်တွင်းဆက်သွယ်ရေးလိုင်းတွေကို ပြောင်းသုံးမယ်ဆိုရင်တောင် ‘ပုလင်းတူ ဘူးဆို့’ လို ဖြစ်နေလို့ တော်တော်လေး ဂွကျတဲ့ အခြေအနေပါ။ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ကြည့်ရင်လည်း Wi-Fi မရတဲ့ နေရာတွေဖြစ်လို့ ဖုန်းဘေလ်နဲ့ပဲ အင်တာနက်သုံးနေရတဲ့သူတွေဟာ ငွေ ၁,၀၀၀ ဖိုးဝယ်ရင် 5GB ရတဲ့ Mytel ကိုပဲ ရွေးသုံးနေကြရပါတယ်။ Mytel မသုံးဘဲ တခြားလိုင်းကို သုံးရင် ၁,၀၀၀ ဖိုးကို 1GB လောက်ပဲ ရမှာဖြစ်လို့၊ သူတို့အတွက် ဘွိုင်းကော့ဆိုတာကိုလည်း သိပ်မသိသလို၊ သိခဲ့ရင်တောင် ပြောင်းသုံးနိုင်ဖို့ မလွယ်ပါဘူး။ ပြည်ပရောက်နေသူတွေအနေနဲ့ ဘာကိုတော့ မသုံးကြပါနဲ့လို့ ပြောရတာ လွယ်ပေမဲ့ တကယ်တမ်း မသုံးရင် ဘာကိုအစားထိုးသုံးရမလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းက ရှိလာပါတယ်။ အင်တာနက်ဖြတ်ခံထားရတဲ့ ဒေသမှာနေတဲ့ အသိသူငယ်ချင်းတယောက်ဆိုရင် အဲဒီနယ်မှာ စစ်တပ်ပိုင် Mytel ပဲ လိုင်းရပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ Mytel ကို ဘွိုင်းကော့လုပ်ပြီး လုံးဝမသုံးဘဲ နေရမလား၊ ဒါမှမဟုတ် တခြားအော်ပရေတာတွေ လိုင်းပြန်ဖွင့်ပေးမယ့်အချိန်ကိုပဲ ထိုင်စောင့်နေရမလားဆိုတာ ဝေခွဲမရဖြစ်လာပါတယ်။ တကယ်တော့ ပြည်တွင်းက ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း အားလုံးနီးပါးဟာ စစ်တပ်နဲ့ နီးစပ်သူတွေချည်းပဲဆိုတာ အားလုံးအသိပါပဲ။
တော်လှန်ရေးကာလ ရှည်ကြာလာတာနဲ့အမျှ ပြည်တွင်းမှာ ကျန်ရစ်သူတွေ စီးပွားရေးကျပ်တည်းမှုဒဏ်ကို ခံစားနေရတာလည်း တော်တော်လေး ကြာခဲ့ပါပြီ။ အခုဆို ပြည်ပက တင်သွင်းတဲ့ ပစ္စည်းတွေ ရှားပါးလာလို့ ပြည်တွင်းထုတ်ကိုပဲ မဖြစ်မနေ သုံးစွဲနေရပါတယ်။ ပြည်ပကနေ မှောင်ခိုဝင်လာတဲ့ ပစ္စည်းတွေကျပြန်တော့လည်း ဈေးအရမ်းကြီးလို့ မသုံးနိုင်ကြပါဘူး။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ ဘယ်ဟာကတော့ စစ်တပ်အနွယ်ဝင်ဖြစ်လို့ မသုံးရဘူးဆိုရင် ပြည်သူတွေ ဘယ်လိုရှေ့ဆက်ကြမလဲ။ အဝေးကြီး မကြည့်ပါနဲ့။ အရင်က ပြည်ပကလာတဲ့ ကော်ဖီမှုန့်ကို လွယ်လွယ်ကူကူ ဝယ်သောက်နိုင်ခဲ့ပေမဲ့ အခုတော့ ဝယ်လို့တောင် မရနိုင်တော့ပါဘူး။
ဒီတော့ ဘွိုင်းကော့လုပ်ထားတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို မသုံးချင်ရင်တောင် ပြည်တွင်းမှာ အလွယ်တကူရနိုင်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကိုပဲ ကြိတ်မှိတ်သုံးစွဲနေရပါတယ်။ တချို့ကတော့ စစ်တပ်ပိုင်မဟုတ်တဲ့ တခြားလုပ်ငန်းတွေရဲ့ ပစ္စည်းတွေ ရှိသေးတယ်လို့ ပြောကောင်းပြောပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြည်တွင်းထုတ်ဖြစ်နေရင်တောင် လမ်းခရီးသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ခက်ခဲမှုတွေကြောင့် တချို့ကုန်ပစ္စည်းတွေဆိုရင် သုံးရတဲ့အချိန်ထက် စောင့်ရတဲ့အချိန်က ပိုကြာနေတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကော်ဖီသောက်ချင်ရင်တောင် လမ်းထိပ်စတိုးဆိုင်တိုင်းမှာ လွယ်လွယ်ရတဲ့ ပြည်တွင်းထုတ် ရယ်ဒီမိတ်ကော်ဖီထုပ်တွေကိုပဲ ဝယ်သောက်နေရတာပါ။ ရန်ကုန်မှာ လက်ဖက်ရည်တခွက်ကို အနည်းဆုံး ကျပ် ၂,၀၀၀ လောက် ဖြစ်နေပြီဆိုတာ အားလုံးအသိပါပဲ။ ဒါကြောင့် ဈေးသက်သာတဲ့ Premier ရယ်ဒီမိတ်ကော်ဖီထုပ်တွေကိုပဲ အများစုက သောက်သုံးနေကြရတာပါ။ တကယ်လို့ Premier ကိုပါ ဘွိုင်းကော့လုပ်ရမယ်ဆိုရင် ဘယ်လုပ်ငန်းကရော စစ်တပ်နဲ့ အပြည့်အဝကင်းလွတ်မယ်လို့ ထင်စရာရှိပါသလဲ။
နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ပြောရရင် ရွေးကောက်ပွဲကိစ္စမှာလည်း စစ်ကောင်စီကျင်းပမယ့် ရွေးကောက်ပွဲကို ဆန့်ကျင်ကြဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့တာတွေ တွေ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ ဘယ်လိုဘယ်ပုံ ဆန့်ကျင်ရမလဲဆိုတဲ့ တိကျရေရာတဲ့ ရှင်းလင်းချက်မျိုးတော့ သိပ်မတွေ့ခဲ့ရပါဘူး။ “မဲမပေးဘဲ နေကြ” ဆိုတဲ့ တိုက်တွန်းချက်လောက်နဲ့တော့ မလုံလောက်လှပါဘူး။ ပြည်တွင်းမှာရှိနေသူတွေအဖို့ မဲမပေးရင် စစ်တပ်လက်အောက်ခံတွေပေးမယ့် ဒုက္ခတွေကို ကြောက်နေရဆဲပါ။ ဒါကြောင့် လာမယ့်ဘေး ပြေးမတွေ့ချင်တော့ဘဲ နီးရာဓားကို ကြောက်နေရတဲ့ အခြေအနေပါ။ ဒီလိုနဲ့ပဲ ပြည်တွင်းက လူတွေဟာ ‘ဂျာအေး သူ့အမေရိုက်’ သလို သံသရာလည်နေတော့မှာပါ။ သူ့အိမ်မှာ နေနေရရင်တော့ သူ့မျက်နှာကြည့်ပြီး သူ့အကြိုက် လုပ်ပေးနေရမယ့် သဘောပါပဲ။ ဒါကြောင့် မချစ်သော်လည်း အောင့်ကာနမ်းနေရတဲ့ ပြည်တွင်းက ပြည်သူတွေရဲ့ အခြေအနေကိုလည်း တချက်လောက်တော့ ငဲ့ကြည့်ပေးဖို့ လိုအပ်နေပြီလို့ ထင်ပါတယ်။