တကယ်တော့ မြန်မာနိုင်ငံကို ဗဟိုပြုပြီး ကမ္ဘာကြီးနဲ့ အာဆီယံက လည်ပတ်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အခြား အရေးကြီးတဲ့ကိစ္စတွေ ဆွေးနွေးဖို့ များစွာရှိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်သမ္မတ ထရန့်က သွင်းကုန်ခွန်တွေ ရာခိုင်နှုန်းမြင့်မားစွာ ချလိုက်တာကို ဘယ်လိုတုံ့ပြန်ကြမလဲဆိုတာ ခေါင်းကိုက်နေကြရပါတယ်။

မြို့ကြီးတွေဟာ ငလျင်ဘေးအတွက် ထိခိုက်လွယ်လွန်းတယ်။ ရာသီဥတုဘေး ခံနိုင်ဖို့အတွက် အဆင်သင့်မဖြစ်သေးဘူး။ ရန်ကုန်မှာ မြေကျွံမှုတွေ၊ ရေကြီးမှုတွေက နောက်ပိုင်းခပ်စိပ်စိပ်။ လျော့ကျလာဖို့ ဝေလာဝေး၊ ပိုတိုးလာဖို့ပဲရှိတယ်။ ဒါကြောင့် ကျနော်တို့ မြို့ကြီးတွေကို ဖြစ်သလို မဖွံ့ဖြိုးစေချင်တော့ဘူး။

ပဋိပက္ခနဲ့ စစ်မက်တွေအကြား ထိခိုက်မှုများစွာနဲ့ နှစ်ရှည်လများဖြတ်သန်းလာတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံထဲက လူထုအကြား တနေ့နေ့တချိန်ချိန် တရားမျှတမှုရှာဖွေကြ၊ အရေးဆိုကြရင် ပြစ်ဒဏ်ခတ်ခြင်းနည်းလမ်း(punitive justice) တခုတည်းကို စိတ်ခံစားချက်နောက်လိုက်ပြီး ရွေးချယ်ကြမှာ စိုးရိမ်မိပါတယ်။

သမီးလေးကို သည်စစ်တလင်းပြင်နှင့်ဝေးရာတွင် ရှင်သန်စေချင်သည်။ လေယာဉ်သံကြားလျှင် မြေပြင်ပေါ်သို့ ဘယ်လို ပြားပြားဝပ်ရကြောင်း ကျောင်းသင်ခန်းစာထဲတွင် သင်ပြပေးနေရသည့်နေရာမျိုး၌ မကြီးပြင်းစေချင်။ ထိုသို့ဖြင့် လင်မယားနှစ်ယောက် ရေကြည်ရာမြက်နုရာရှာရန် ဆုံးဖြတ်ရသည်။

စီဒီအမ်လုပ်ခဲ့တာကြောင့်မလို့ ဘဝတွေ၊ မျှော်လင့်ချက်တွေ ကြွေလွင့်ခဲ့ရတာမဟုတ်ဘဲ အတင်းအဓမ္မ အာဏာသိမ်းခဲ့ခြင်းကြောင့်သာ ပြည်သူလူထုအနေနဲ့ နောက်ဆက်တွဲ လူမှုစီးပွားပြဿနာတွေ ရင်ဆိုင်ရတာဖြစ်ပါတယ်။

ကြွေလွင့်သွားရတဲ့ မျှော်လင့်ချက်တွေကို တစစီ လိုက်ကောက်နေရတဲ့ စီဒီအမ်ပြည်သူတွေအတွက် နောက်ထပ်အိပ်မက်အသစ်ကို ဘယ်လိုထုဆစ်ပေးနိုင်မလဲဆိုတာ စိန်ခေါ်မှုတခုအဖြစ် လက်ခံနေရပါတော့တယ်။

အရင်တုန်းက ထိုင်းမှာ အကြောင်းအမျိုးမျိုးနဲ့ အဖမ်းခံရတဲ့မြန်မာတွေ စစ်ကောင်စီလက်ထဲ ပြန်လွှဲခံရတဲ့အခါ ကိုယ့်အစီအစဉ်နဲ့ကိုယ် လွတ်ရာကျွတ်ရာ သွားခွင့်ရှိပေမဲ့ အခု စစ်မှုထမ်းရောင်းစားတဲ့ဈေးကွက်နဲ့ စစ်မှုထမ်းလိုအပ်ချက် ဖြစ်ပေါ်လာချိန်မှာတော့ အလွှဲခံရတဲ့မြန်မာလူငယ်ဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပိုက်ဆံနဲ့ ပြန်မရွေးထုတ်နိုင်ရင် စစ်မှုထမ်းသင်တန်းကျောင်း ရောက်တော့တယ်။

စစ်ပွဲများအကြား ကိုယ်လွတ်ရုန်း ပြေးလွှားနေရသည့် သူတို့အဖို့ လက်ထဲတွင် ခြူးတပြားမှ ပါမလာ။ ဖုန်းလိုင်းပင်မမိသော အနေအထားတရပ်နှင့် ဖုန်းဆိုလျှင် ခလုတ်ပင် ကောင်းစွာမနှိပ်တတ်သော အဘိုးအဘွားများ၏ လက်ကိုင်ဖုန်းများပါမကျန် လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်ဖြင့် သိမ်းယူသွားသည်။

စစ်ဘောင်ကျယ်လာခြင်းဟာ တစုံလုံးသော လူထုအတွက် ကောင်းမွန်တဲ့လက္ခဏာတခုတော့ ဟုတ်မနေပါဘူး။ လူထုအနေနဲ့ ဒီစစ်ရေးအောင်မြင်တာတခုကိုပဲမြင်ပြီး လူ့ရပိုင်ခွင့်နဲ့ တန်ဖိုး ချိုးဖောက်ခံရမှုတွေကို သင်ပုန်းချေ၊ ညီမျှခြင်းချလိုက်ရုံနဲ့ မပြီးဘူးဆိုတာပါပဲ။

ပြည်သူတွေရဲ့ဒုက္ခကို နိုင်ငံရေးအမြတ်ထုတ်ခဲ့ကြတာ ကြာခဲ့ပါပြီ။ ဒီပြည်သူလူထုဟာ ခဏလောက်ဖြစ်ဖြစ် ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်းနေထိုင်ရခြင်းနဲ့ ထိုက်တန်ပါတယ်။ အခုလိုမျိုး လက်တွေ့ဒုက္ခရောက်နေတဲ့အချိန်မှာ လက်ရှိဒုက္ခကိုပဲ ဖြေရှင်းကြရအောင်ပါ။ အတိတ်ကိုကော၊ အနာဂတ်ကိုကော ခဏမေ့ထားကြပါမယ်။ ဒီလိုပြောလို့လည်း ဆဲကြ၊ ဆိုကြဦးမှာပါ။ သေချာပါတယ်။

ဒီဖြစ်စဉ်ရဲ့နောက်ကွယ်မှာ စီမံခန့်ခွဲမှု ... အားနည်းချက်တွေ၊ တာဝန်ယူမှု ကင်းမဲ့မှုတွေ၊ ပညာရေးရဲ့ အခြေခံသဘောတရားနဲ့ ကျောင်းသားတွေအပေါ် နားလည်မှု အားနည်းတာတွေ ထင်ထင်ရှားရှား ပေါ်လွင်နေပါတယ်။​

“ဆရာဗန်းမော်က ‘ခေတ်ဝန်ကို ဘယ်လောက်ထမ်းခဲ့သလဲ’ ဆိုတာနဲ့ လူ့တန်ဖိုးကိုတိုင်းတာတယ်။ ဦးပဉ္စင်းကတော့ ‘ဘာကိုမှမမျှော်ကိုးဘဲ လူတွေအပေါ် မျှဝေလိုစိတ်’ကို စံသတ်မှတ်တယ်”လို့ မိန့်တယ်။ ပြိုင်တူတွန်းမှ ရွေ့မယ်။ တတ်နိုင်သူတွေ ပြိုင်တူမျှမှ အဆင်မပြေတဲ့ဘဝတွေ ထိနာရှနာ သက်သာရာရမယ်။

စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေဟာ အုတ်ခဲတွေကို လက်ဆင့်ကမ်းသယ်လို့ကောင်းတုန်းပါပဲ။ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေကရော ဘာလုပ်ပါသလဲ။ ငလျင်ဘေးသင့် နေရာတွေကို လိုက်ကြည့်၊ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေကို လိုက်နှုတ်ဆက်၊ ဟိုယောင်ယောင်၊ ဒီယောင်ယောင်နဲ့ အာဝါဒါးလုပ်နေတာကိုပဲ အများဆုံးတွေ့ရပါတယ်။

အခုလို ‘ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကာလ’ မှာ ကျမတို့အားလုံးရဲ့ ကူညီငွေတွေဟာ အဟုတ်အမှန် အကျိုးရှိရှိ စီးဆင်းနိုင်ဖို့ စိစစ်သင့်ပါပြီ။ ဂုဏ်မလုကြဘဲနဲ့ ပြည်သူလူထုတရပ်လုံးက ဂုဏ်ပြုချင်စရာအကောင်းဆုံး အလှူဖြစ်အောင် အဓိကနဲ့ သာမညကို ပိုင်းခြားပြီး  လှူဒါန်းသင့်ပါပြီ။

ကမ္ဘာ့အလယ်မှာ အထီးကျန်မှု၊ မေတ္တာငတ်မွတ်မှု၊ အကူအညီမဲ့မှု၊ ဂုဏ်သိက္ခာမဲ့မှု၊ ခွဲခြားဆက်ဆံခံရမှုတွေနဲ့ များစွာသော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာပြဿနာတွေကို ခံစားနေရတဲ့ မြန်မာပြည်သူတွေအတွက် ... သက်ဆိုင်ရာမူဝါဒချမှတ်သူတွေ၊ အဖွဲ့အစည်းတွေအနေနဲ့ အရေးတကြီး ထည့်သွင်းစဉ်းစားရတော့မယ့် အခြေအနေဖြစ်ပါတယ်။